Madde Kullanım Bozukluğuna Sahip Yetişkin Bireylerde Çocukluk Çağı Travmaları ve Bağlanma Biçimleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Reşat Güven; Manolya Çalışır; Şeyda Erkan Özel

doi:10.35365/eass.26.1.05

Yazarlar

Reşat Güven Kıbrıs Sağlık ve Toplum Bilimleri Üniversitesi https://orcid.org/0009-0004-9989-4020
Manolya Çalışır Kıbrıs Sağlık ve Toplum Bilimleri Üniversitei https://orcid.org/0009-0004-8598-608X
Şeyda Erkan Özel Paris Lodron University of Salzburg https://orcid.org/0009-0004-0901-0368

DOI:

https://doi.org/10.35365/eass.26.1.05

Anahtar Kelimeler:

Çocukluk Çağı Travmaları, Bağlanma Biçimleri, Madde Kullanım Bozukluğu

Özet

Bu çalışma, madde kullanım bozukluğu tanısı almış yetişkin bireylerde çocukluk çağı travmalarının bağlanma biçimlerinin düzeyleri üzerindeki etkisini ve bu iki psikolojik değişken arasındaki ilişkinin niteliğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden biri olan ilişkisel tarama modeli çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Erken dönem yaşam deneyimlerinin bireyin psikolojik yapılanması üzerindeki etkileri uzun yıllardır psikolojik sağlık alanında ele alınmakta; özellikle travmatik yaşantıların ve kişilerarası ilişki örüntülerinin yetişkinlik dönemindeki işlevsellik ile ilişkisi dikkat çekmektedir. Bu bağlamda çocukluk çağı travmaları ve bağlanma biçimleri, madde kullanım bozukluğu tanısı almış bireylerin psikososyal geçmişlerini anlamada önemli göstergeler olarak değerlendirilmektedir. Araştırmanın örneklemini Türkiye Cumhuriyeti’nin Çukurova Bölgesi’nde yaşayan, 18–65 yaş aralığında ve madde kullanım bozukluğu tanısı almış toplam 256 yetişkin birey oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde Sosyodemografik Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği ve Bağlanma Stilleri Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler nicel analiz yöntemleri aracılığıyla değerlendirilmiş; çocukluk çağı travmaları ve bağlanma biçimlerinin cinsiyet ve yaş değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı ile bu iki değişken arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Araştırma bulguları, madde kullanım bozukluğu tanısı almış bireylerde çocukluk çağı travmalarının yaygın biçimde bildirildiğini ve bağlanma örüntülerinin belirli psikososyal özellikler sergilediğini göstermektedir. Elde edilen sonuçların, bağımlı bireylerin psikolojik değerlendirme süreçlerinde erken dönem yaşantıların ve ilişkisel örüntülerin dikkate alınmasına katkı sağlayabileceği ve klinik uygulamalara yönelik önemli ipuçları sunabileceği düşünülmektedir.

Referanslar

Ainsworth, M. D. S., Blehar, M., Waters, E., & Wall, S. (1978). Patterns of attachment. Lawrence Erlbaum.

https://doi.org/10.4324/9780203758045

Anda, R. F., Felitti, V. J., Bremner, J. D., et al. (2006). The enduring effects of abuse and related adverse experiences in childhood. European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience, 256(3), 174–186.

https://doi.org/10.1007/s00406-005-0624-4

Aydın, İ., & Şimşek, Ö. F. (2018). Childhood trauma and adolescent psychological adjustment: The mediating role of attachment. Eurasian Journal of Educational Research, 78, 123–142. https://doi.org/10.14689/ejer.2018.78.7

Bernstein, D. P., Fink, L., Handelsman, L., Foote, J., Lovejoy, M., Wenzel, K., Sapareto, E., & Ruggiero, J. (1994). Initial reliability and validity of a new retrospective measure of child abuse and neglect. American Journal of Psychiatry, 151(8), 1132–1136. https://doi.org/10.1176/ajp.151.8.1132

Bowlby, J. (1969). Attachment and loss: Vol. 1. Attachment. Basic Books.

https://doi.org/10.4324/9780429475931

Ersoy, E., & Deniz, M. (2022). Childhood trauma and psychological resilience among young adults. Current Psychology, 41(7), 4567–4575.

https://doi.org/10.1007/s12144-020-01068-5

Evren, C., Dalbudak, E., Evren, B., & Çelik, S. (2014). Childhood trauma and attachment styles among alcohol dependent inpatients. Psychiatry Research, 217(3), 187–193. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2014.03.032

Evren, C., Evren, B., Dalbudak, E., & Topçu, M. (2014). Childhood trauma and psychopathology among substance-dependent patients. Addicta: The Turkish Journal on Addictions, 1(1), 3–16.

https://doi.org/10.15805/addicta.2014.1.1.0003

Feeney, J. A., Noller, P., & Hanrahan, M. (1994). Assessing adult attachment. In M. B. Sperling & W. H. Berman (Eds.), Attachment in adults: Clinical and developmental perspectives (pp. 128–152). Guilford Press. https://doi.org/10.4324/9781315802787

Felitti, V. J., Anda, R. F., Nordenberg, D., et al. (1998). Relationship of childhood abuse and household dysfunction to many leading causes of death in adults. American Journal of Preventive Medicine, 14(4), 245–258. https://doi.org/10.1016/S0749-3797(98)00017-8

Hughes, K., Bellis, M. A., Hardcastle, K. A., Sethi, D., Butchart, A., Mikton, C., Jones, L., & Dunne, M. P. (2017). The effect of multiple adverse childhood experiences on health: A systematic review and meta-analysis. The Lancet Public Health, 2(8), e356–e366. https://doi.org/10.1016/S2468-2667(17)30118-4

Iwanga, M., Tamala, K., & Tomita, T. (2018). Development of a short form of the attachment style scale. Psychological Reports, 121(5), 899–913.https://doi.org/10.1177/0033294117734830

Karataş, Z. (2021). Childhood trauma and psychological well-being among university students. Current Psychology, 40(9), 4565–4573.https://doi.org/10.1007/s12144-019-00335-0

Kaya, A., & Selvitopu, A. (2020). Attachment styles and psychological resilience. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 10(58), 921–944.https://doi.org/10.17066/tpdrd.757496

Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2016). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change (2nd ed.). Guilford Press. https://doi.org/10.4324/9781315624662

Norman, R. E., Byambaa, M., De, R., Butchart, A., Scott, J., & Vos, T. (2012). The long-term health consequences of child physical abuse, emotional abuse, and neglect: A systematic review and meta-analysis. PLOS Medicine, 9(11), e1001349. https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1001349

Orak, O. S., Bilkay, H. İ., & Zengin, Ç. (2023). Madde bağımlılığı olan bireylerde çocukluk çağı travmaları ile baş etme tutumları arasındaki ilişki. Bağımlılık Dergisi, 24(3), 305–315. https://doi.org/10.51982/bagimli.1168435

Sezer, T. (2022). Çocukluk çağı ruhsal travmaları ile savunma mekanizmaları arasındaki ilişkide bağlanma biçimlerinin rolü. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 9(3), 321–338. https://doi.org/10.31682/ayna.995061

Set, Z., & Çelik, C. (2023). Genç yetişkinlerde bağlanma stilleri, benlik saygısı ve çocukluk çağı travmaları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Journal of Innovative Education Research, 7(15), 174–181.

https://doi.org/10.29329/jier.2023.535.11

Seyfeli, E. B., & Şener, Ö. (2022). Yetişkinlerde madde bağımlılığı ile çocukluk çağı travmaları ve bağlanma stilleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Bağımlılık Dergisi, 23(4), 473–482.

https://doi.org/10.51982/bagimli.1052077

Substance Abuse and Mental Health Services Administration. (2020). Trauma-informed care in behavioral health services. https://doi.org/10.1037/e533972013-001

Şar, V., & Aksu, F. (2010). Childhood trauma and dissociation among Turkish patients. Journal of Trauma & Dissociation, 11(4), 425–438.https://doi.org/10.1080/15299732.2010.495024

Teicher, M. H., & Samson, J. A. (2016). Annual research review: Enduring neurobiological effects of childhood abuse and neglect. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 57(3), 241–266.

https://doi.org/10.1111/jcpp.12507

World Health Organization. (2021). Global status report on alcohol and health .https://doi.org/10.2471/BLT.21.285540

Yargıç, İ., Tutkun, H., & Şar, V. (2012). Childhood traumatic experiences and dissociative symptoms. Journal of Trauma & Dissociation, 13(4), 410–423.

https://doi.org/10.1080/15299732.2012.678073