Pozitif Psikoterapi Bağlamında Madde Bağımlılığı: Depresif Belirtilerle Giden Bir Olgu Sunumu

Deniz Erdoğan; Asra Babayiğit

doi:10.35365/eass.25.3.09

Yazarlar

Deniz Erdoğan Kıbrıs Sağlık ve Toplum Bilimleri Üniversitesi https://orcid.org/0009-0007-8340-3428
Asra Babayiğit Kıbrıs Sağlık ve Toplum Bilimleri Üniversitesi https://orcid.org/0000-0002-8780-5295

DOI:

https://doi.org/10.35365/eass.25.3.09

Anahtar Kelimeler:

Madde bağımlılığı, Aile, Aileye Etkisi, Pozitif Psikoterapi, Depresyon

Özet

Bu çalışmada madde bağımlılığının aileye psikolojik etkisi incelenmiş olup, depresif belirtiler gösteren bir olguda Pozitif Psikoterapinin etkisi değerlendirilmiştir. Bağımlılık süreci sadece bireyin kendisini değil aileyi de etkileyen, aile dengesini tamamen değiştiren bir süreçtir. Bu zorlu süreç ile mücadele zaman zaman aile üyelerinde suçluluk, utanç duygusu, toplum baskısı, ümitsizlik ve karamsarlık gibi olumsuz duyguların gelişmesine ve çoğunlukla depresyona neden olabilmektedir. Pozitif Psikoterapinin insana bakış açısı pozitiftir, insanların sevme ve bilme kapasitesine sahip olduğunu ve bu kapasitelerin fiziksel, zihinsel, sosyal ve manevi alanda geliştiğine inanmaktadır. Depresyon tedavisindeki etkisi kanıtlanmış olan Pozitif Psikoterapi ile bireyin güçlü yönlerinin farkına varması sağlanarak baş etme becerileri geliştirilmektedir. Bu çalışma bir olgu sunumudur ve çalışmada herhangi bir deneysel işlem yapılmamıştır. Hastadan alınan bilgiler anonimleştirilerek bilimsel amaçla sunulmuştur. Çalışmada bağımlı bireyin annesi olan danışan ile dokuz seans sonunda ara değerlendirme yapılarak, danışanda görülen depresif belirtiler ele alınmış ve Pozitif Psikoterapi süreci değerlendirilmiştir. Terapide danışanın güçlü yönlerini fark etmesi sağlanmış yaşam alanlarının dengede olması gerektiği ile ilgili farkındalık kazanmış ve baş etme becerilerinin gelişmesi desteklenmiştir. Yapılan ara değerlendirme sonucunda danışanın depresif belirtilerinde belli düzeyde azalma, psikolojik dayanıklılığında artış ve özellikle aile içi iletişiminin kuvvetlendiği görülmüştür. Sonuç olarak çalışmada ele alınan bu olgu, madde bağımlılığı ile mücadele eden ailelerin yaşadığı zorluklar ve terapi süreçlerinde Pozitif Psikoterapinin olumlu etkisinin anlaşılması açısından önemli görülmektedir.

Referanslar

Arı, E., Eriki, Z. (2018). Alkol kullanımının evlilikte çatışma, çatışma çözüm stilleri ve uyum üzerindeki etkisi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi.33: 37- 48. Retrieved June2, 2025, from: https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/302086/alkol-kullaniminin-evlilikte-catisma-catisma-cozum-stilleri-ve-uyum-uzerindeki-etkisi

Arvas, BF. (2024). Peseschkian’ın psikoterapi modelinin manevi danışmanlık ve rehberliğe uyarlanması. Diyanet İlmî Dergi 60/3 1145-1174.https://doi.org/10.61304/did.1518903

Atar, Ö.A. (2016). Madde kullanım bozukluğu olan ergenlerde aile işlevlerinin, çift uyumunun ve anne baba tutumunun değerlendirilmesi. Nöro Psikiyatri Arşivi,53: 35- 41. DOI: 10.5152/npa.2015.8750

Balcı, M. (2021). Bağımlılıkla mücadelede aile rehberi. Bağımlılıkla Mücadele Derneği. Retrieved July, 8, 2025, from: www.bagder.org

Çaparlar, C., Dönmez, A. (2016). Bilimsel araştırma nedir, Nasıl yapılır? Turk J Anaesthesiol Reanim. 44: 212-218. doi: 10.5152/TJAR.2016.34711. Epub 2016 Aug 1. PMID: 27909596; PMCID: PMC5019873.

Çavuş, B., Karaaziz, M. (2023). Alkol bağımlılığı olgu makalesi. ISPEC International Journal of Social Sciences& Humanities. DOI: http://doi.org/10.5281/zenodo.7995612

Açıkgöz, F., Sarı, T. (2024). Kendine zarar verme davranışı için pozitif psikoterapi: Bir vaka raporu. Küresel psikoterapist. Journal Of Positive and Transcultural Psychotherapy. 4 (2):167-173. https://doi.org/10.52982/lkj245

Ekinci, S., Yalçınay, M., Uğur Kural, H., & Kandemir, H. (2016). Madde bağımlılığı olan hastaların ebeveynlerinde öfke düzeyi: öfkenin, depresyon ve anksiyete düzeyi ile ilişkisi. Turkish J Clin Psy, 19(3), 125-129. https://doi.org/10.5505/kpd.2016.20592.

Eryılmaz, E. (2016). Depresyon tanısı alan ve almayan genç yetişkin erkeklerin pozitif psikoterapi yapıları açısından karşılaştırılmaları. Akademik Bakış Dergisi, S.53. ISSN:1694-528X İktisat ve Girişimcilik Üniversitesi. Retrieved June 2, 2025 from:https://www.positum.org/wpcontent/uploads/2022/03/Erylmaz_2016_Depression.pdf

Genç, Y. (2018). Madde bağımlılığı ve aile. Ankara: Akademisyen Kitabevi A.Ş. ISBN 978-605-258-026-4

Gelmez, O., Karaaziz, M., Buran, A.(2024). Pozitif psikoterapinin depresyon duygudurum bozukluğu üzerine etkisinin sistematik olarak gözden geçirilmesi. ISPEC Internatıonal Journal of Social Scienses & Humanities. .8 (1). https://doi.org/10.5281/zenodo.10803347

Gomez, R., Stavropoulos, V., Zarate, D., & Palikara, O. (2021). Symptom checklist-90- revised: A structural examination in relation to family functioning. PloS one, 16(3), https://doi.org/10.1371/journal.pone.0247902

Lytvynenko, O., Tereshchenko, O.( 2024). Pozitif ve transkültürel psikoterapide transgenetional travma ile çalışmak. Küresel psikoterapist. Journal Of Positive and Transcultural Psychotherapy; 4(2), 62- 67. http://doi.org/10.52982/lkj234

Ögel, K. (2018). Bağımlı aileler için rehber kitap. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. ISBN: 9786053321316

Peseschkian, N. (2012). Positive family therapy. The family as therapist (çev. Martha Rohlfing). Springer Bilim ve İş Medyası, ISBN: 3642706800, 9783642706806

Şenormancı, G., Turan, Ç., Şenormancı, Ö., Aşkın, R. (2019). Madde bağımlılığı olan hastaların yakınlarında duygu dışavurumu psikiyatrik belirtiler, tükenmişlik, umutsuzluk ve depresyonun değerlendirilmesi. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırma Dergisi.8(1) 33- 42. https://doi.org/10.5455/JCBPR.296453

Koçanlı, M. (2020). Uyuşturucu madde bağımlılığında ailenin etkisi ve bağımlı sayısının azaltılmasında jandarmanın etkinliği: İstanbul’da bir uygulama. USBAD Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi 2(4), 576-619.

https://doi.org/10.47994/usbad.785932